Ten dzień został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2013 roku, a jego pierwsza oficjalna edycja odbyła się rok później. Inicjatywa wpisuje się w szerszy program ONZ dotyczący zrównoważonego rozwoju urbanistycznego, znany jako UN-Habitat.
Miasta zamieszkuje dziś ponad połowa ludzkości, a prognozy wskazują, że do 2050 roku odsetek ten wzrośnie do blisko 70 procent. To właśnie ta dynamika sprawia, że kwestia mądrego planowania przestrzeni miejskiej nabiera ogromnego znaczenia - nie tylko dla komfortu życia mieszkańców, ale też dla klimatu i środowiska naturalnego.
Obchody koncentrują się na konferencjach, wystawach i debatach organizowanych przez władze miejskie, organizacje pozarządowe oraz uczelnie na całym świecie. Co roku wyznaczane jest nowe hasło przewodnie, skupiające uwagę na konkretnym wyzwaniu, takim jak zieleń miejska, dostępność mieszkań czy inteligentna infrastruktura.
Ciekawostką jest fakt, że każda edycja ma swoje miasto-gospodarza, które pełni rolę centrum globalnych uroczystości - w różnych latach rolę tę pełniły między innymi szanghajskie dzielnice, które same w sobie są przykładem błyskawicznej urbanizacji. Święto to przypomina, że dobrze zaprojektowane miasto to nie luksus, lecz fundament zdrowego społeczeństwa.